SIASA

1. Who influenced Nyerere: His Ujamaa Philosophy and Azimio Principles?

   Waungwana,
   
   Ni nani na ni misingi gani ya utashi iliyojijenga kwenye akili za Julius Kambarage wa Nyerere kutuletea Ujamaa na Kujitegemea na hata Azimio la Arusha?
   
   Wengi tunadhania kuwa ni safari yake ya China 1966. Wengine wanadai ni wale ma-Labor na Socialist wa Uingereza.
   
   Tunajua kuwa tumeangalia sana Ujamaa wetu na Azimio kwa mkao wa Great Leap Forward na Cultural Revolution za China ya Mao na Leninism/Stalinism ya Command Economy, New Economic Policy, Collective farming, na hata matunda ya Bolshevik revolution na sera kama Prodrazvyorstka!
   
   Tukija huku kwetu Afrika tunadai kuna Ujamaa wa Kiafrika, Pan Africanism na mengine mengi.
   
   Lakini bado nafikiri ni kitendawili kwetu kuwa ni ushawishi gani na kwa maono gani Nyerere alikaa chini na kutuletea Ujamaa na Kujitegemea na Azimio la Arusha?
   
   Nikirudia Historia na kuangalia kinachotokea Marekani kiuchumi mwaka huu na nyakati hizi, narudi kujiuliza, falsafa za kiuchumi na kujenga jamii za Marekani zilimkosha Mwalimu Nyerere hasa kuangalia Historia ya great depression?
   
   Je FDR (Franklin Delano Roosevelt) na New Deal yake, Fransiscans/Jesuit philosophy na hata Keynesian Policies zilimbadilisha vipi huyu Mkulu wetu? Planned Economy za National Recovery Administration wakati wa Great Depression ya Marekani na hata Public Works ya Nazi German vilikuwa na nafasi gani?Je alichungulia Front Populaire ya Leon Blum wa Ufaransa na kudonoa mambo kadhaa?
   
   Je kujinasua kwa Marekani baada ya Uhuru wake kutoka Uingereza na kujijenga kama taifa linalojitegemea na si kutegemea falme ya Uingereza na kiburi cha Kimarekani pia kilichangia kumjenga Nyerere kuwa na kiburi cha masikini jeuri?
   
   Twajua Julius Nyerere alikuwa mwana historia mzuri hata ukiangalia na kumpima kutafsiri kwake kwa Julius Kaisari na Mfanyabiashara wa Venisi kazi za William Shakespear zinaonyesha ni influence gani ya fasihi, historia na falsafa alikuwa nayo.
   
   
   Je Keynes alikuwa na infuence gani kwa Nyerere ambaye alisoma fasihi, historia , uchumi na falsafa alipokuwa Makerere na hata Edinburgh?
   
   What about Wealth of nations, je Nyerere alifanya modification ya principles za Adam Smith akipewa baraka na Labor Party ya Uingereza chini ya ushawishi wa Mama Joy Wickens? Maana ukiangalia Azimio la Arusha, pamoja na kuuzwa kuwa linapiga vita Ubepari, in fact linaruhusu ubepari na mfumo wa Kibepari kwa kiasi fulani hasa linaposema kuwa Viongozi wasiwe na zaidi ya hisa katika makampuni mawili!
   
   Je Plato, Aristotle, Socrates, Ghandi na hata Yesu au Mtume Mohamed wali-play part gani kum-influence Nyerere?
   
   Je alisoma sana Das Kapital na Communist Manifesto ya Karl Marx, akamchanganya Trosky na Friederich Engels?
   
   Je sisi kama Taifa kwa kumfuata Kiongozi wetu tulikuwa ni majaribio (experiment) ambayo mataifa makubwa yalikaa kando kuangalia huyu mwanafalsafa na mwanamapinduzi wa Afrika akikoroga na kuunganisha mifumo ya kiuchumi ya Ubepari, Ukabaila, Ukomunisti na Ujamaa na kuunda Ujamaa wa Kiafrika ambao ulilenga kwenye kujitegema na hata kuzaa Azimio la Arusha kubana tabaka la viongozi na kuhamasisha umiliki wa mali kwa umma na si watu binafsi?
   
   Tumeegemea sana kusema tumeunda Ujamaa wetu kutokana na ziara yake ya China na kuharibika kwa uhusiano wetu na Uingereza kulikotokea kipindi hicho hicho.
   
   Je inawezekana kuwa kiwango kikubwa cha falsafa zake za Ujamaa na Azimio ni mgawanyiko sawa wa influence za magharibi wakati wa depression na mashariki wakati wa uprising na mapinduzi?

Na  Godfrey Nangeda.

Vuguvugu la katiba mpya, ndio habari inayo chukua nafasi, katika vyombo mbali mbali vya habari, na mijadala yake imefika maeneo tofauti tofauti ya watu. Makazini, vijiweni, mitaani, na sehemu mbali mbali katika jamii. Watoto wa mjini wanasema,’ katiba mpya ndo habari ya mjini’.

Jambo moja la kutafakari na la kujiuliza katika hili ni? Nani mkweli kati ya Tume ya Jaji Joseph SindeWarioba, Ukawa naTanzania kwanza?

Mamlaka zilizopo kihalali kwa mujibu wa sheria.

Tume ya Jaji Warioba

Mchakato wa kupata katiba ya Jamhuri ya Muungano ulianza kwa kutungwa

Sheria ya Mabadiliko ya Katiba na baadaye kupitia sheria hiyo Tume ya

kukusanya maoni ya wananchi ikaundwa kwa ajili ya kukusanya maoni na

kuandaa rasimu ya katiba. Kwa mujibu wa sheria hiyo ya mabadiliko ya katiba

kwa sasa tumebakiza hatua mbili ili kukamilisha mchakato wa katiba. Hatua

hizo ni Bunge la Katiba na kura za maoni . Hatua zote za

mchakato wa kupata katiba zinatofautiana na zina mamlaka tofouti na

zinapaswa kuwa shirikishi kwa wananchi wote.

Katika taifa lolote lile msingi wa uendeshaji wa Taifa hutegemea sana sheria

kuu . Katiba huainisha tunu na misingi ya nchi yoyote, pia hutoa

migawanyo na ukomo wa madaraka na majukumu mbalimbali ya mihimili mikuu

ya dola. Kutokana na umuhimu huu mchakato wa katiba ni lazima uwe

shirikishi katika ngazi zote .

Katiba ina paswa kuzingatia mambo ya wananchi ili kuifanya waimiliki na kuiheshimu katiba hiyo kwani wao ndio wenye mamlaka na taifa lao na namna gani wangependa liwe.

Ukiwa na Katiba ambayo wananchi hawakushiriki vizuri, lazima Katiba hiyo

itakuwa vigumu kupata utekelezaji na umiliki wa wananchi.

Historia inatusuta kuwa mipango na michakato mingi ya kikatiba baada ya kupata uhuru

haikuwashirikishi bali ilihusisha tu viongozi. Katiba ya kwanza ya Tanganyika ya

1961 ilipatikana kupitia Bunge la Kikoloni, katiba ya 1962 ilipatikana kupitia

white paper na sheria ya Bunge la Katiba ikatumika kugeuza bunge la kawaida

kuwa Bunge la Katiba, hali kadhalika katiba ya Muungano ya 1964 na ile ya

Muda ya 1965 zote hazikupata Baraka za wananchi. Mwaka 1977 Katiba yetu

inayotumika hadi leo iliundwa na kamati ya chama iliyogeuzwa kuwa tume ya

katiba na baadae tume hiyo kupeleka maoni yake na mitazamo kwa Kamati Kuu ya Chama

cha Mapinduzi (CCM). Kamati hii ya Chama ndiyo ilipeleka rasimu kwenye

Bunge ili kujadiliwa na kupitishwa. Michakato yote hiyo haikushirikisha wananchi

tofouti na huu wa sasa, wa tume ya jaji Warioba na wajumbe wake.

Kwa namna moja au nyingine tume imefanya ilicho fanya na kutuletea ilicho kuta kama ilivyo tumwa,(kukusanya na kuratibu,siokutengeneza katiba), baada ya tume kutuletea ilicho pata kutoka kwa wananchi, yakaanza maneno ya chini chini, baadae yakawa  ‘maneno ya juujuu. ’

Wapo waliooipongeza kazi yatume, wapo pia walioilani tume, kwangu mimi wote hawa hawaninjimi usingizi, kwa sababu tunaishi katika dunia ambayo tunatofautiana mambo mengi, kuanzia malezi, ushirika katika maswala mbali mbali ya kijamii, elimu tulizo nazo tuna tofautiana  maslahi, kwahiyo lazima tuwena mitazamo tofauti kwani tuko tofauti, ilatofauti zetu inabidi zituletepamoja katikakupata katiba bora.

Tanzania kwanza, hiki ni kikundi cha watu wanaosema wanatetea katiba ya wananchi,ukiwaangalia  watu hawa kwa undani kidogo, utakuta ni wale wajumbe wote, ambao mtazamo wao una randana au unafanana, na wajumbe wanaotoka CCM, na wale wote wakundi la miambili na moja wanao shabihiana na msimamo wa chama tawala, hawa wanajiita wanatetea maoni ya wananchi, na wanaamini mfumo uliopendekezwa na tume ya Mzee Warioba una mushkeli kwa Taifa kwa siku za usoni. Pia ukiwasikiliza vizuri wanajenga hoja kwamba mbona kuna maooni ya mabaraza ya katiba baadhi yao yaliachwa na tume, halafu wanakwenda mbali wana sema kuna baadhi ya mikoa mbona maooni yao ni kiduchu sana.

Kwao wanaona  pia kuna asilimia kubwa ya watu hawakupendekeza mfumo huu unaopigiwa chapuo na tume ya Jaji warioba.

Kwahiyo wanaona mchakato huu haukua halali sana na wala sio mzuri.

Naomba maswali yanguyaanzie hapa, unaweza kushaanga kwanini sikuanza maswali na tume, sababu ya msingi ni kwamba tume hiihaijawahi kupewa nafasi na mamlaka zilizopo ili iieleze utata  unaojitokeza kulingana na makundi mbali mbali ya wanajamii wanavyo chambua hizo rasimu zake, ilizo wasilisha, narudia tena tume hii haijawahi kupewa nafasi ya kuelezea utata wowote unaoonekananamakundi mbali bali yawana jamii, kikubwa kilicho fanywa na mamlaka ni kujaribu kuifuta(delete)sio kifuto cha kawaida na kufunga tovuti yake, kumbuka maneno yamzee Butiku kwamba “kuna vitabu vya tume vilifichwa day one” badala yake zimejitokeza taassisi na asasi mbali mbali na vyombo vya habari vya binafsi vinavyo jaribu kuwaelewesha watu nini tume ilimaanisha, wakati mwingine muktadha na maantiki ya mijadala  hiyo inakuwa migumu kuifanyia uchambuzi jadidi kwa kuwa hatujui misimamo, mitazamo na sera za  vyombo hivyo au hizo taasisi, kwa hi hiyo tunashindwa kutoa hukumu sahihi, isiyo kuwa na mawaa.

Tanzania kwanza, kundi hili halipo kisheria na wala hatujui wamejipanga vipi kimkakati na lengo lao mwisho wa safari ni nini, limeibuka tu kama uyoga au kama alivyo ibuka Babu wa Samunge Loliondo, Hatuoni mipango madhubuti,wala dhima nzima iliyoko nyuma yao bali tunacho kiona kwa kua walioko kwenye uongozi, (wenyewe wanajisikia raha ukiwaita walio kwenye utawala), kwa kua wana taka hicho basi na wafuasi wote wanao shabikia kundi hili wote wanafuata hivyo hivyo, mwisho wa safari sijui watajikuta wapi, mimi na wewe yetu macho.

Kundi hili limejinasibu linashabikia serikali mbili, au uundwaji wa katiba ya wananchi itakayo tambua nchi moja yenye serikali mbili,(ingawa sasa hatuna nchi moja angalia mabadiliko ya katiba ya Zanzibar 2010) wanasema wanachi hawataki tatu kwani tatu ni mzigo, sijui lini walikwenda kwa wananchiwakapata maooni hayo ya serikali mbili, kwani wote tunakubaliana tume ya warioba ilikuwa kisheria kwenda kufanyakazi iliyo tumwa,ndio maana wote hawa hawasemi tume haikuwa kisheria kufanya kazi iliyo ifanya,wote wanaitambua tume na kazi iliyo fanya, kwa hiyo wote wanakubaliana tume imefanyakazi na kazi hiyo ina tambuliwa tofauti yao ni kwamba, hiki tume ilicholeta wengine wanakubali ni sahihi, na wengine wanakataa wanasema kina walakini.

Kwenu njie mnao kataa kazi ya tume kwamba si sahihi, lini mliitaka tume iwaeleze kinaga ubaga wa hizo taarifa zake , lini mliitaka tume iwafafanulie icho msicho kielewa?

Watu wamebaki kupayuka na kutengeneza propaganda, mara tume haikutumwa hivyo, mara mzee warioba kafanya yakwake nasio yawananchi. Swali la msingi nyie mnao simamia serikali mbili lini mlikwenda kukusanya maoni kwa wananchi mkaja na hiyo rasimu ya wananchi ina yo akisi maoni ya hizo serikali mbili?,  binafsi huwanasema utafiti hujibiwa kwa utafiti, na sio blabla.

Kundi hili limejipambanua hadharani   namna lilivyo na linacho kitaka. Tatizo lakundi hili halina sehemu ya kujificha kama tutakavyo ona wenzao wa ukawa. Ndio maana linaonekana ni baya na halifai katika mstakbali wa kupata katiba bora.

Ukichunguza kwa undani kidogo utakuta wala sio wananchiwanao watetea bali wanajaribu kuhakikisha mambo yana kwenda watakavyo ili maslahi yao yalindwe.

Kwani wana amini endapo mfumo ukibadilika hata maslahi yao yata kuwa shakani, kwa hiyo fanya ufanyavyo bora punda afe mzigo wa mfalme ufike.

Ukawa, wanajiita  umoja wa katiba yawananchi, mchezo ni uleule kama wa wenzao Tanzania kwanza, maslahi mapana ya wanasiasa, hakuna jipya hapa, kama walivyowenzao wanafanya propaganda za kudai wana tetea msimamo wa wananchi wa tume ya Warioba wenye mapendekezo ya serikali tatu.

 Uzuri kidogo wa hawa mabwana, wanasehemu ya kujificha, wanajificha kwenye mwanvuli wa tume yam zee Warioba, na kwakua wananchi wengi wanapenda kusikia mambo ya tume ya jaji Warioba kwahiyo wana bebwa mzobemzobe lakini wenyewe wanaamini endapo tume ya Warioba maoni yao yakiheshimiwa basi uchaguzi mwakani 2015 utakuwa laini kwao, na CCM itaangushwa na wao kuchukua nchi(poor thinking).

Katiba si swala la kisiasa pekee wala si swala la kisheria pekee, bali pia katiba niswala lamaridhiano, namna tutakavyokubaliana  na kwapamoja kuelewana ni namna gani tungependa sote kwa pamoja nchi yetu iweje, ijiendesheje, ni swala la sisi sote  tunapangaje mambo yetu na tungetegemea tuendesheje.

Hata ikifikia tukakubaliana kusiko kukubaliana, basi iwe yote hayoni kwa maslahi ya sisi sote na vizazi vijavyo vya taifa hili.

Napenda kurudia tena si kikundi cha Tanzania kwanza wala Ukawa wanao dai kwamba wana akisi maoni ya wananchi, wote hawa wamejikita katika mrengo wa kisiasa wakufikiri mfumo fulaniukikubaliwa utakuwa nafuu kwao na wala sio maslahi mapana ya taifa hili.

Tume ya kukusanya maoni angalau ina weza kujinasibu imefanya kazi iliyotumwa na ukweli tume hii  hakuna hata mtu mmoja anaeikataa tume hii au aliyependekeza tofauti wakati inaapishwa na wakati ina kwenda kufanya kazi iliyo tumwa. Kizungumkuti kinatokea baada ya tume kuleta kitu ambacho baadhiya wakubwa wetu wanaona kama ni dhihaka kwao.

Vikundi hivivyote viwili kwa asilimia kubwa vinatokana na wabunge wavyama tofauti tofauti, wakajaribu kujikusanya  na kutengeneza umoja wao, hawa wakajiita Ukawa, wengine Tanzania kwanza ingawa ndani yao kunawafuasi wanao penda misimamoyao.

Mwisho kwa kuhitimisha makala yangu ni ngependa kuwataka watanzania wote tuache maslahi mepesi ya baadhi ya viongozi mbalimbali ambao tunawapenda, na tuache ubinafsi  wakutanguliza matumbo yetu, kwa kutetea au kujificha nyuma ya mfumo fulani tukiamini utakuwa jibu mujarab kwa  maslahi yetu, tupende kujaribu kufuatilia mambo kwa kina na tuweke mstakbali mpna wa kutengeneza katiba bora kwa manufaa ya taifa zima.

 Tujitaidi kuangalia viongozi tunao waamini wana malengo na taifa hili,? Au ni maslahi tu,tupime kaulizao na matendo yao kama hazina maono mema tuwakimbie, kwani taifa hili ni letu sote na sisi sote ni ndugu.

Sisi sote ni ndugu.

0717008781/0756314274

godfreynangeda@gmail.com

godfreynangeda@yahoo.com